Tarih Biliminin Tanımı

Tarih; gerçekleşmiş olayları, olay yeri olay zamanı ve olayın faillerini göstererek, belirli kaynaklara dayandırarak, sebebini ve sonucunu açıkça ortaya koyarak inceleyen bir bilim dalıdır. Bilimsel olarak tarihin en geçerli tanımı budur. Bunun sebebi ise bu tanımda tarihin elzem ögelerinin tamamından bahsedilmiştir. Bu ögelerin ana anlamlarına bakarak tarih bilimi açısından neden bu kadar elzem olduklarını inceleyelim.




 

Geçmişte Gerçekleşmiş Olaylar


Tarih bilimi elbetteki geçmişte gerçekleşmiş olayları inceler. Bunun en temel nedeni geçmişte gerçekleşmiş olaylardan ders çıkarma konusunda tarihin bir sanat icra ediyor olmasıdır. Tarihin henüz gerçekleşmemiş olayları ele alması imkansızdır. Aynı şekilde tarih bilimi bugünü de incelemez, bunun sebebi ise içinde bulunduğumuz zamanın akıyor ve olayların henüz gerçekleşiyor olmasıdır. Tüm bu nedenlerden dolayı tarih bilimi kendisine materyal ararken geçmişte gerçekleşmiş olayları inceler.



Olay Yeri, Zamanı ve Failleri


Tarih biliminin tanımından bahsederken Bir olaydan bahsederken ne zaman, kimler tarafından ve nerede gerçekleştirildiğinden bahsetmemek olmaz. Çünkü olayların gerçekleştiği yer, gerçekleştiği zaman ve olayı gerçekleştirenler özünde olayın temelini oluşturur. Bir savaşı ele alırken tarihi, yeri ve tarafları o savaşın konusunu, sebebini ve sonuçlarını daha iyi kavramamızı sağlar. Bu suretle tarih bilimi zamanı ve zaman kavramlarını, coğrafyayı ve kişiler konu edinir. Coğrafya bilimi bu açıdan tarih biliminin yardımcısı olur.

Tarihin Kaynak Kullanımı


Tarih bilimi varsayımlar ile bilgi üreterek bilginin güvenilirliğini riske atmaz. Tarih bilimi, bilim olmanın verdiği özellikle aktardığı tüm bilgileri güvenilir kaynaklara dayandırır. Tarih bilimi araştırmalarında kaynaklar bu nedenle çok önemlidir. Bilgi güvenliği ve doğruluğunun kanıtlanmasında kaynaklar büyük rol oynar.

Tarihte Sebep - Sonuç İlişkisi


Tarih bilimi olayları ele alırken başlangıç, gelişme ve sonuç olmak üzere üç temel bölümde inceler. Tarih bilimi bilgi aktarımında bir olayın sadece başlangıcını veya sonucunu belirtmekle kalmaz, olayları bir bütün olarak ele alır ve gelecek nesillere aktarır. Biliyoruz ki hayatta bir çok olay birbiri ile yakından ilgilidir. Bir olayın sonucu ile başka bir olayın başlangıcı arasında çok ciddi nedenler bulunur. Tarihte kronolojik bir yapı vardır ve bu yapı sayesinde olayların birbirleri ile bağlantıları alenen görülebilir. Tarih biliminin en önemli özelliklerinden birisi de sebep - sonuç ilişkisine bağlı kalmasıdır.




Ayhan BAYOĞLU