Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

Rusların Orta Asya’yı İstilası

Altın Orda Devleti’nin yıkılmasıyla Kazan, Kırım,
Ejderhan, Kasım ve
Sibir gibi hanlıklar kurulmuştu. Bu
hanlıklar önceleri Rus knezlerini zor durumda bırakmıştı. Aralarında birlik sağlayan Ruslar, Batı’nın askerî
tekniğinden ve Türk hanlıklarının kendi iç mücadelelerinden
faydalanmasını bildiler. İlk olarak XVI. yüzyılda Kazan Hanlığı’nı ele geçirdiler. Bu durum diğer
Türk bölgelerinin istilasını kolaylaştırdı. Ruslar XVIII.
yüzyılın son yarısına gelindiğinde Türk hanlıklarının
tamamını ele geçirmiş oldu. XIX. yüzyılda Kuzey
Kafkasya ve Türkistan bölgesinde istila hareketlerine
devam eden Ruslar, Uygur Türklerinin yaşadığı Doğu

Türkistan hariç Türk ülkelerinin hepsini işgal altına aldı.
Türklerin bağımsızlık hareketleri Ruslar tarafından sert
bir şekilde engellendi.

XX. yüzyılın hemen başında Çarlık yönetiminin
baskıcı idaresi Türklerden başka Rus olmayan diğer
milletleri de harekete geçirmiş ve 1905 İhtilali çıkmıştır.
İhtilalden sonra Türkler millî kültürlerini geliştirme imkânı
buldular. Bu sırada Yusuf Akçura ve İsmail Gaspıralı’nın
çalışmalarının da etkisiyle 15 Ağustos 1905’te “Rusya Müslümanları I. Kongresi” gayriresmî olarak
toplandı. Kongrenin ikinci ve üçüncü toplantısı 1906’da yapıldı. Bu çalışmalar sonucunda Müslüman
Birliği Partisi
kurularak Duma’ya temsilciler gönderildi.

Baskılarını artıran Ruslara karşı Türkler de
“Rusya Müslüman Türk Kavimlerinin Haklarını
Koruma Cemiyeti”
ni kurarak uluslararası
alanda haklılıklarını duyurmaya çalıştılar. Bu
arada Rus Çarlığı’ndan siyasi ve kültürel
haklarının verilmesini istemişlerdi. Ancak bu
istekleri kabul edilmeyen Türkler 1916’da
Türkistan’da Millî İstiklal Ayaklanması’nı başlattılar.

Çarlık yönetiminden sonra kurulan geçici
hükûmet, tüm halkların kanun önünde eşit
olduğunu ilan etti. Türkler, politik ve kültürel
alandaki çalışmalarını hızlandırdı. 1-11 Mayıs
1917 tarihleri arasında “Bütün Rusya Müslümanlarının
I. Kurultayı” toplandı. Bir süre
sonra başlayan Sovyet istilasına karşı Türk
toplumları ayrı ayrı mücadele vermek zorunda
kaldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir