Türk Tarihi

Ertuğrul Gazinin Babası Meselesi

Ertuğrul Beyin Babası Kimdir?

Osmanlı hanedanına ait meçhul noktalardan biri Ertuğrul Beyin babası meselesdir. Elimizde kuruluş devrine ait eski vakayinameler bulunmadığından uzun zamandan beri yapılan tetkikler henüz kesin bir netice vermemiştir. Bazı Tarihçiler Ertuğrul Beyin babasının Süleyman Şah olduğunu kabul ederlerken, bazı tarihçiler yeni yapılan araştırmaların sonucu olarak Gündüz Alp olduğunu kabul etmektedirler.

Ertuğrul Bey (Temsili)
Ertuğrul Bey (Temsili)

Behçet-üt Tevarih’ten başlayarak Aşık Paşazade Neşri Oruç Bey, Konyalı Mehmet bin Hacı Halil, İdris-i Bitlisi, Bayati Lütfü Paşa, Muhyiddin Cemali, İbn-i Kemal ve Hoca Saadeddin gibi eski müverrihler Ertuğrul Beyin babası olarak Süleyman Şahı göstermişlerdir. Bu eserlerdeki Süleyman şahın Fırat nehrini geçerken boğulduğunu ve orada defnedildiğini buraya Türk mezarı ismi verildiği hadisesinin tarihi hakikatlere uygun olup olmadığı şüpheli olup daha ziyade Anadolu Selçuklularının ceddi Kutalmışoğlu Süleyman Şahın macerasına benzediği görülüyor. Elimizdeki bazı tarihi kaynaklar Tevki-i Mehmet Paşa tarihi, Enveri’nin Düsturnamesi, Ruhi’nin Âl-i Osman tarihleri Ertuğrul gazinin babasını Gündüz Alp Olarak göstermektedir. Yapılan tetkiklerden Ertuğrul gazinin babasının Gündüz Alp olduğu bu nedenle oğluna babasının ismini vermiş olduğu sanılmaktadır. Gündüz Alp’in babasının Gök Alp, onun babasının Sarkuk Alp onun babasının Kayık alp olması ihtimali kuvvetlidir.

Gündüz Alp, Artuk Arslanın (1201-1239) emrettiği bir misyon için 200 km güney batıya inip Cabere gelmiş olabileceği; Bu misyonda başarılı olamayan Kayı aşireti reisi Gündüz Alp vefat etmiş oğlu Ertuğrul Gazi başkanlığında Erzincan civarına gelinip 10 Ağustos 1230 Yassıçemen muharebesinde Alaaddin Keykubata yardım ettiği rivayeti de vardır.

Bizans sınırına yerleşmiş olan Ertuğrul Bey derhal faaliyete geçti. Kayılardan önce bu bölgeye yerleşmiş olan gaziler, Alpler Ertuğrul beyin etrafında toplandılar. Doğudan gelen Horasan erenleri târikat propagandaları Osmanlıların sayısını günden güne arttırmakta idi. Ertuğrul Bey Söğüt, Domaniç ve Ermeni derbendi bölgelerine akın üstüne akın yaptı. Bu sırada İznik İmparatorunun Anadolu’yu ele geçirmek istemesi üzerine I. Alaaddin Keykubat harekete geçti Sultan önü taraflarına geldi. Ertuğrul Gaziyi öncü kuvvetlerin başına geçirdi. Yenişehir ovasında Bizanslılar ve Aktav Tatarları bozguna uğratıldı.

Savaş sonrasında Karaca Hisar kuşatılmış ise de doğudan Moğolların Selçuklu topraklarına girdiğini öğrenen Selçuklu sultanı Karacahisarın fethi görevini Ertuğrul Beye bırakarak geri döndü. Ertuğrul Gazi uzun bir kuşatma sonrasında Karacahisarı fethetti, tekfuru da esir etti, ele geçen ganimetlerin beşte biri ile tekfuru da Selçuklu Sultanına gönderdi. Selçuklu Sultanı Ertuğrul Gaziye Söğüdü kışlak, Domaniç ve Ermani Derbentini de yaylak olarak verdi. Anadolu Selçuklu devleti günden güne zayıflarken Ertuğrul Gazinin kendi çapında kuvvet ve kudreti günden güne arttı, 1281 yılında 90 yaşını aştığı bir sırada vefat etti. Vefatı Gıyaseddin Keyhüsrevin saltanatının son yıllarına rastlar. Geriye Gazi Osman Bey, Gündüz Bey ve Savcı Bey adlarında üç oğlu kalmıştır. Kabri Söğüt kasabasındadır.