Kategori: İslam ve Diğer Dinler Tarihi

Budizmin Ortaya Çıkışı ve Temel Özellikleri

- 25 Eyl 15

Budizm, MÖ 6. yüzyılda Hindistan’da Buda tarafından kurulmuş
bir dindir. Günümüzde yaşayan büyük dinler arasındaki
Budizm Hindistan’da doğmuş olmasına rağmen mensupları daha
çok ülke dışında yaşamaktadır. Güney Asya ülkelerinde ve Uzak Doğu’da yaygın olan Budizm, bazı
Batı ülkelerinde özellikle yeni bir mezhep olan Zen-Budizm’le ilgi görmüş ve taraftar kazanmıştır.
Günümüzde üç yüz elli, dört yüz milyon civarında Budist olduğu kabul edilir.

Budizm, Hinduizmdeki Brahman şekilciliğine
ve kast taassubuna karşı bir hareket olarak
ortaya çıkmıştır. Himalayaların eteğinde küçük
bir bölge hükümdarının oğlu olarak dünyaya gelen
Buda’nın asıl adı “Siddharta Gautama”dır.
“Buda”, kendisine ilhama kavuşmuş, aydınlanmış,
uyanmış anlamında sonradan verilmiş bir
lakaptır. Asıl ismi olan Siddharta ise “gayesine
ulaşan” anlamına gelmektedir.

Buda’nın doktrinine Pali dilinde “dhamma”
denilmektedir. O, ulaştığı hayat kanununu ilan
ettiğinde verdiği ilk vaazını “kanun tekerleğini
döndürmek” şeklinde açıklamıştır. Bu sebeple
tekerlek, Budizmin sembolü olmuştur. Buda,
iki aşırılık arasında orta yolu telkin etmiştir. İki
aşırılık ıstıraplı iken orta yolda, bilgi, kurtuluş
ve mutluluk vardır. Bu orta yol, kişiyi nirvanaya
ulaştıracaktır. Nirvanaya ulaşmak için
kötü huylara sahip benliği, arzu ve ihtirası yok
etmek, hikmet olgunluğuna kavuşmak gerekmektedir.
Kişi ancak nirvanaya ulaşarak tenasühten
kurtulabilir.

Istırabın kaynağı olan arzu ve ihtirasların giderilmesinde başvurulan “sekiz dilimli yol” Budizmin
temelini oluşturur. Bu sekiz madde, sila (ahlak), samadhi ( meditasyon) ve panna (hikmet) prensiplerinin
geliştirilmiş hâlidir.

Budizmde iman ikrarına “tri-ranta” (üç cevher) denir. Bu ikrar, “Buda’ya sığınırım, dhammaya
(doktrin) sığınırım ve sanghaya sığınırım” şeklinde ifade edilir.

Buda, son vaazında her şeyin geçici olduğu, bu sebeple gerçek kurtuluş için gayret edilmesi gerektiğini
ifade etmişti. Bu vaazından bir müddet sonra ölen Buda’nın cesedi yakılarak kemikleri ve kalıntıları stupalarda muhafaza altına alındı.
Buda’nın öğretileri vefatından sonra bir
araya getirilmiştir. Budizm, en güçlü dönemini
Magadha Kralı Aşoka’nın Budizmi kabul
etmesinden sonra yaşamıştır. Bir devlet
dini hâline gelen Budizm, Hindistan dışında
da yayılmaya başlamıştır. Aşoka, Budist
düşüncelerin, unutulmaması için bunları
Hindistan’ın çeşitli yerlerinde taş ve kaya
kitabelere yazdırtmıştır.

Buda, vefat ettiği zaman geride ne bir kitap
ne de bir vekil bırakmıştır. O, herkesin
kendi kendine ışık tutmasını istemişti. Ancak
kurmuş olduğu sangha teşkilatı onun öğretilerini
yaşatmayı ve kayıt altına almayı üstlendi.
Hindistan dışında Budizm; Çin, Burma,
Seylan, Nepal, Tayland ve Japonya’da
yayılmıştır.

Budizmin dört temel kutsal gerçeği şunlardır:

• Hayat acı ve ıstıraplarla doludur ve bunlar dünyevi var oluşun temel
özelliğidir.
• Acı ve sıkıntıların nedeni arzulardır.
• Acı ve sıkıntıları sona erdirmek, arzu ve isteklerden vazgeçmeye bağlıdır.

• Arzu ve isteklerin üstesinden gelmek ‘‘sekiz dilimli yol’’u izlemekle
mümkündür.  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sitede Ara
Reklam
Reklam

2005'den beri... - Tarihbilimi.gen.TR