| TANITIM | Tarih Bilimi / Tarih Yazıcılığı / Türklerde Tarih Yazıcılığı

Ahmet Cevdet PasaOsmanlılar Döneminde Tarih Yazıcılığı

Osmanlı Devleti'nde tarih yazıcılığı, devlet politikası doğrultusunda yöneticilerin hayatları, başarıları, siyasi ve askerî olayların anlatılması şeklinde bir gelişme göstermiştir. Osmanlı tarih yazıcılığındaki temel amaç, devletin başarılarının gelecek nesillere aktarılmasıdır. Bununla birlikte devletin uygulamalarına yönelik, sonradan ortaya çıkabilecek iddia ve taleplere karşı bir kanıt oluşturmaktır.

Osmanlı Devleti XVIII. yüzyılda, idari, siyasi ve toplumsal alanlarda olduğu gibi tarih felsefesi ve yazıcılığı konusunda da Avrupa'dan etkilenmiştir. Bunun sonucunda Osmanlı tarih yazıcılığının en önemli unsurlarından biri olan vakanüvislik, XVIII. yüzyılın başlarından itibaren ön plana çıkmıştır. Osmanlı merkez teşkilatında devlet tarihçisi olan vakanüvisler, kendilerinden önce yazılan olayları derlemişler ve görevli bulundukları dönemin olaylarını kaydetmişlerdir. Osmanlı Devleti'nde vakanüvislerden önce olayların kaydını "şehnameci" adı verilen görevliler tutmuştur.

İlk vakanüvis Halepli Mustafa Naima Efendi'dir. Naima Efendi, tarihin sadece olaylar dizisinden ibaret olmadığını belirterek belgelerin dışında sosyolojik yorumlara yer verilmesini savunan bir tarihçilik anlayışını benimsemiştir.

Vakanüvislerin eserleri dışında Hoca Sadeddin Efendi, Aşık Paşazade, Oruç Bey, Behişti, Peçevî, Selanikî ve önemli bir devlet adamı olan Ahmet Cevdet Paşa da tarih alanında eserler yazmıştır.

Cumhuriyet Döneminde Tarih Yazıcılığı

Cumhuriyet Döneminde yeni tarih anlayışının ortaya çıkmasında Atatürk'ün büyük rolü olmuştur. Atatürk'ün tarihe olan ilgisi okul yıllarına dayanır. Çanakkale Cephesi?nde üstlendiği görevleri içeren "Arıburnu Muharebeleri Raporu" adlı eserinin ilk kelimesi "tarih"tir. O, eserini gelecek kuşaklara doğru bilgi aktarmak için kaleme aldığını belirtmiştir.

Atatürk, yaptığı inkılapları halka ve Meclistekilere anlatmak için sık sık tarihin tanıklığına başvurmuş ve bu sayede muhaliflerini ikna etmiştir. Atatürk, Anadolu ve Türk tarihi ile ilgili gerçeklerin gün ışığına çıkarılmasına yardımcı olmak amacıyla şu sorulara cevap verilmesini istemiştir: Türkiye?nin en eski yerli halkları kimlerdir? Anadolu uygarlıkları nasıl ve kimler tarafından oluşturulmuştur? Türklerin dünya tarihindeki yeri nedir? Türklerin İslam tarihinde rolü ne olmuştur? I. Türk Tarih Kongresinde Türk tarihçileri Atatürk'ün çizdiği ana hatlar üzerinde çalışmalar yapmışlar ve kongrede yukarıdaki sorulara cevap aramışlardır. Bu çalışmalar sonucunda ortaya Türk tarih tezi çıkmıştır. Osmanlı tarih yazıcılığının mirası olan İslam merkezli tarih yorumlarına alternatif olarak 1930'larda ortaya çıkan bu tez, Türklerin dünya uygarlıklarının gelişiminde önemli bir yere sahip olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Atatürk'ün 1931'de kurduğu Türk Tarihi Tetkik Cemiyetinin amacı Türk, İslam ve dünya tarihini incelemek ve elde edilen sonuçları her türlü yolla yaymaktır. Kurum bu amaçlarını gerçekleştirmek için anma törenleri, konferanslar, seminerler, kongreler düzenlemekte, kazılar yaptırmakta; Türk ve Türkiye tarihine ait kitaplar yayımlamaktadır.



Anahtar kelimeler: Türklerde+Tarih+Yazıcılığı, Tarih+Yazıcılığı, Türklerde+Tarih, Osmanlı+tarih+yazıcılığı, şehnameci, Halepli+Mustafa+Naima+Efendi, Ahmet+Cevdet+Paşa,

En Yeni Başlıklar:

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Yazılı Soruları (III. Ünite) | Mudanya Ateşkes Görüşmeleri ve Anlaşmanın İmzalanması (3 - 11 Ekim 1922) | Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı (26 Ağustos - 9 Eylül 1922) | Sakarya Zaferi Sonrası İtilaf Devletlerinin Durumu | Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) | Kars Antlaşması (13 Ekim 1921) | Sakarya Meydan Savaşı (23 Ağustos - 13 Eylül 1921) | Tekâlifimilliye Emirleri (7 - 8Ağustos 1921) | Türk Ordusunun Sakarya’nın Doğusuna Çekilmesi ve Mustafa Kemal’e Başkomutanlık Yetkisinin Verilmesi | Maarif Kongresi’nin Toplanması | Eskişehir - Kütahya Savaşları (10 - 24 Temmuz 1921) | II. İnönü Savaşı (23 Mart - 1 Nisan 1921) | Afganistan ve Sovyet Rusya ile Antlaşma | İstiklâl Marşı’nın Kabulü (12 Mart 1921) | Teşkilatıesasiye’nin Kabulü (20 Ocak 1921) |

Tarih Bilimi / Bilimsel Tarih Bilgisi
http://www.tarihbilimi.gen.tr
Tarih platformu; tarihi gerçekleri ortaya çıkarmak ve tarih bilgisini paylaşmak amacı taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: tarih, tarih bilimi, uygarlık tarihi, tarih ve medeniyet, tarihi çağlar, tarihi olaylar, sınav tarih, soru tarih, kpss tarih, tarihi gerçekler


tarih | felsefe | biyoloji